Pełnomocnictwo a przedstawiciel dziecka – co mówi prawo?

W praktyce notarialnej pojawiają się zapytania dotyczące możliwości udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania dziecka – na przykład przez rodzica, który planuje czasowy wyjazd lub przebywa za granicą. Często intencją jest „przekazanie opieki” nad dzieckiem innej bliskiej osobie, np. babci, cioci lub partnerowi życiowemu. Choć taka potrzeba może wynikać z codziennych trudności organizacyjnych, to zgodnie z obowiązującym prawem w Polsce – nie jest możliwe przekazanie władzy rodzicielskiej ani ustanowienie przedstawiciela ustawowego dziecka poprzez pełnomocnictwo.

Władza rodzicielska i przedstawicielstwo ustawowe – co mówi prawo?

Zgodnie z art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską. Władza ta przysługuje rodzicom z mocy prawa, a nie na podstawie żadnego aktu notarialnego ani pełnomocnictwa (art. 93 §1 KRiO).

Rodzice są ustawowymi przedstawicielami dziecka i wykonują w jego imieniu czynności prawne – na przykład podpisują dokumenty urzędowe, zawierają umowy w imieniu dziecka czy wyrażają zgodę na leczenie. Jednak żaden inny członek rodziny ani osoba trzecia nie może zostać przedstawicielem ustawowym dziecka tylko na podstawie oświadczenia woli rodzica.

Dlaczego pełnomocnictwo do opieki nad dzieckiem jest nieważne?

Zgodnie z art. 98 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, tylko przedstawiciel ustawowy może działać w imieniu małoletniego. Taki przedstawiciel działa z mocy prawa, a nie na podstawie pełnomocnictwa. Udzielenie pełnomocnictwa do wykonywania władzy rodzicielskiej lub reprezentowania dziecka w sprawach urzędowych jest zatem czynnością sprzeczną z ustawą, co oznacza, że takie pełnomocnictwo byłoby nieważne (na podstawie art. 58 §1 Kodeksu cywilnego).

W związku z tym notariusz nie ma prawnej możliwości poświadczenia podpisu pod dokumentem, który w swojej treści wskazuje na przekazanie władzy rodzicielskiej lub ustanowienie przedstawiciela ustawowego dziecka.

Co można zrobić w sytuacjach wyjątkowych?

Jeżeli rodzice z obiektywnych przyczyn nie mogą sprawować opieki nad dzieckiem (np. z powodu długotrwałego pobytu za granicą, hospitalizacji lub innych przeszkód), konieczne może być wystąpienie do sądu rodzinnego z wnioskiem o ustanowienie opiekuna lub kuratora dla dziecka. Tylko sąd – w ramach postępowania opiekuńczego – może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej innej osobie.

Podsumowanie

Nie jest możliwe notarialne poświadczenie podpisu pod pełnomocnictwem, jak również udzielenie go w formie aktu notarialnego które ma na celu ustanowienie przedstawiciela ustawowego dla małoletniego dziecka. Taka czynność jest nieważna z mocy prawa, ponieważ sprzeciwia się obowiązującym przepisom Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawach dotyczących czasowego uregulowania opieki nad dzieckiem właściwy jest wyłącznie sąd rodzinny.

Skontaktuj się z naszą kancelarią notarialną, która mieści się w centrum Łodzi, przy ulicy Andrzeja Struga 7 lokal 4 aby umówić konsultację i dowiedzieć się więcej.